Hakikaten nasıl çalışıyor
Aynı olay, hangi gazeteyi okuduğuna göre çok farklı anlatılabiliyor. Hakikaten aynı olayı anlatan haberleri tek sayfada topluyor: haberi kimin verdiğini, kimin vermediğini ve her tarafın neyi öne çıkardığını gösteriyor.
Nasıl kullanılır
1. Bir hikâye seç
Günün hikâyelerinden birini aç ya da takip ettiğin konuyu ara.
Geçen hafta oğlunu kaybetmişti. Cem Akaş yaşamını yiti…
Cem Akaş hayatını kaybetti: Bir hafta önce oğlunu topr…
Cem Akaş yaşamını yitirdi2. Grupları karşılaştır
Aynı olayı iktidara yakın, orta ve muhalif kaynakların nasıl verdiğini yan yana gör.
3. Görmediğin haberi bul
Hangi tarafın neyi öne çıkardığını, neyi hiç vermediğini öğren.
Kaynak grupları nasıl belirleniyor
Her kaynak (gazete, kanal ya da site) üç gruptan birine girer: İktidara yakın Orta Muhalif. Grup yayının bütününe verilir. Tek bir haberin taraflı olup olmadığını ölçmez.
Grubu, bağımsız araştırmaların yayımladığı ve herkesin kontrol edebileceği bulgulara dayanarak veriyoruz. Başlıca dayanağımız Medya Sahipliği İzleme (MOM) projesi: Türkiye'deki medya gruplarının kime ait olduğunu ve siyasetle ilişkilerini kaynaklarıyla belgeliyor. Benzer bağımsız araştırmaları da kullanıyoruz.
- Bu araştırmaların iktidarla ilişkisini belgelediği gruplara ait yayınlar İktidara yakın, muhalefetle ilişkisini belgelediği yayınlar Muhalif grupta.
- Orta da bir kanıt ister: ekonomi yayınları, uluslararası kamu yayıncıları ya da bağımsız bir araştırmanın iki tarafa da yer verdiğini belgelediği yayınlar.
- Kanıt bulunamayan kaynağın grubu belli değil kalır; onu Orta saymayız. Çubuktaki yüzdeler yalnızca grubu belli kaynaklardan hesaplanır, kaç kaynağın grubunun belli olmadığı altında yazar.
Bir kaynağın grubunu gösteren bir belge biliyorsan bize gönderebilirsin: bağlantıyı açıp metnin o bilgiyi verip vermediğini denetliyoruz.
Kanıtı zayıf olan kararlar "tartışmalı" olarak işaretlenir ve yeniden gözden geçirilir. Gündemde yeni bir kaynak çıktığında künyesi aynı gün denetlenir. Bugün 153 kaynağın grubu belli: 45 İktidara yakın · 66 Orta · 42 Muhalif.
Görmediğin Haber
Bir hikâyeyi iktidara yakın ve muhalif kaynaklardan yalnızca biri ağırlıkla verdiyse, öbür tarafın okuru o haberi büyük ihtimalle görmemiştir. Bunu "Görmediğin Haber" olarak işaretleriz.
- Grubu belli en az 6 kaynak olmalı.
- İktidara yakın ve muhalif kaynakların dörtte üçünden fazlası tek taraftan olmalı. Orta kaynaklar bu hesaba girmez.
- Aynı şirkete ait yayınlar tek sayılır, çünkü haberi verip vermeme kararını çoğunlukla tek bir merkez verir. Şirketi bilinmeyen yayınlar ayrı sayılır.
- Bir uç grup haberi hiç vermediyse haber sayfasında sarı bir notla belirtiriz.
Özetler
Her hikâyede iki tür özet var. Özet olayın ne olduğunu anlatır. Grup sekmeleri her grubun haberi nasıl verdiğini anlatır: başlıkta hangi kelimeyi seçtiği, neyi öne çıkardığı, neyi eklediği ya da atladığı.
Özetleri haberlerin metninden kendi cümlelerimizle yazarız; haber metinlerini olduğu gibi yayımlamayız. Doğrulanmamış bilgiyi kaynağıyla birlikte yazarız: "Sözcü'ye göre …".
Hakikaten öyle mi?
Haberlerin dayandığı birincil belgeyi (KAP açıklaması, Resmî Gazete, kurum açıklaması) ayrıca bulup haberlerle karşılaştırırız. Bir fark varsa haber sayfasında sarı kutuda gösteririz.
Sahiplik
Her haberde, haberi veren yayınların kaç ayrı sahibe ait olduğunu gösteriyoruz. Aynı sahibin on sitesi on ayrı ses değildir. Sahipliği yayının kendi künye sayfasından (kanun gereği sahibini ve adresini yazmak zorunda) kontrol ediyoruz; aynı şirketi, adresi ya da telefonu paylaşan yayınlar aynı sahiplik ağında sayılır. Şirket ve kişi adlarını sayfada göstermiyoruz.
Yapmadıklarımız
- Hiçbir habere ya da kaynağa "taraflı", "yalan" ya da "güvenilmez" demiyoruz.
- Şehit haberleri, terör ve afet kurbanları, istismar, intihar, cenaze gibi hassas konuları taraf ölçümüne konu etmiyoruz; bu haberler sitede yer almaz.
- Sınav tarihi, hava durumu, resmî tatil düzenlemesi gibi tarafı olmayan hizmet duyurularını almıyoruz.
Hata bildir
Bir kaynağın grubunun ya da bir özetin yanlış olduğunu düşünüyorsan haber sayfasında özetin altındaki "Bu özette hata mı var?" formunu kullan. Adın ve e-postan istenmez; bir dayanak bağlantısı eklersen inceleme kolaylaşır. Bildirimler bir sonraki güncellemede incelenir, düzeltmeler kaynağın kartına tarihiyle kaydedilir. Başka her konu için İletişim sayfasındaki adrese yazabilirsin.